Сербияда сайлау алдында 150 мың адам шеруге шықты

Белградта, 2026 жылдың 23 қазанында, Сербияның оппозициялық студенттік қозғалысының 150 мыңға жуық жақтасы шеруге шықты. Бұл туралы The Guardian, Al Jazeera және BBC хабарлады. Олар жексенбіге белгіленген парламент сайлауында Александр Вучичтің Сербия прогрессивті партиясын биліктен кетіруге тырысады.

«Студенттік тізім» деп аталатын қозғалыстың ресми көшбасшысы жоқ, ал кандидаттары студенттер емес, профессорлар, дәрігерлер, актерлер мен ғалымдар. 250 орындық парламентке 250 кандидат ұсынылған, олардың басым бөлігі саясаттан тыс адамдар. Тізімнің бірінші нөмірі — кардиолог Илья Срданович. Қозғалыс негізінен сыбайлас жемқорлықпен күресуді уәде етеді.

Вучич сол күні қаланың басқа жағында спорт залында қарсы митинг өткізіп, студенттік қозғалысты «шетелден қаржыландырылатын төңкеріс әрекеті» деп айыптады. Ол президенттік қызметінен отставкаға кетіп, премьер-министр болуға ұмтылуда.

Наразылық неден басталды?

Студенттік наразылық 2024 жылдың қарашасында Нови Сад қаласындағы теміржол вокзалының қалқаны құлап, 16 адам қаза тапқан қайғылы оқиғадан кейін басталды. Бұл апат сыбайлас жемқорлықтың салдары деп танылып, Сербияда 2000 жылдан бергі ең ірі шерулерге себеп болды.

Шеруге қатысушылардың бірі 47 жастағы Мария Неделькович Радич: «Жастар маған қалыпты елде өмір сүруге болатынына үміт берді», — деді.

Дегенмен, халықаралық байқаушылар сайлаудың әділ өтуіне алаңдаулы. 24 азаматтық ұйым «еркін және әділ сайлау» үшін жағдай жеткіліксіз деп ескертті, ал тәуелсіз мониторинг тобы науқан кезінде 100-ден астам зорлық-зомбылық оқиғасын тіркеді. Сонымен қатар, сайлау күні тәртіпсіздіктер ұйымдастырды деген күдікпен 6 адам қамауға алынды.

Сауалнамалар екі жақтың да жеңіске жету мүмкіндігін көрсетеді, бірақ сенімді деректер жоқ. Кейбір сарапшылар студенттік тізімнің 40 пайыздан астам дауыс алуы мүмкін деп болжайды. Жексенбідегі дауыс беру жергілікті уақытпен 07:00-ден 20:00-ге дейін жалғасады, 6,45 миллион сайлаушы тіркелген. Еуропалық байқаушылар сайлауды қадағалайды.