БҰҰ Батыс Сахарадағы 35 жылдық бітімгершілік миссиясын тоқтатты

БҰҰ-ның Батыс Сахарадағы бітімгершілік миссиясы (MINURSO) 35 жылдан кейін, 2026 жылдың 1 қарашасында ресми түрде тоқтатылды. Бұл АҚШ пен Ресейдің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі қарама-қайшылығы салдарынан болды, деп хабарлайды ABC News, Al Jazeera және France 24.

Миссия 1991 жылы отты тоқтату келісімінен кейін құрылып, аймақтағы референдум өткізуге дайындықты қадағалауы тиіс еді. Алайда референдум ешқашан өткізілмеді: Марокко өз бақылауындағы аумақта тұратын сахаравилерді сайлаушылар тізіміне қосуды талап етсе, Полисарио майданы бұған қарсы шықты.

Жұма күні АҚШ Марокконың егемендігін қолдайтын және миссияны тағы бір жылға ұзартатын қарар ұсынды, бірақ Ресей вето қойды. Одан кейін Ресейдің миссияны ұзарту туралы балама қарары да қабылданбады. Нәтижесінде мандат мерзімі аяқталды.

Марокко король сарайы миссияның ұзартылмауын құптады, ал Алжир Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың "шектен тыс біржақтылығын" сынады. Полисарио майданы да бұл шешімді алаңдаушылықпен қабылдады.

Қауіпсіздік алаңдаушылығы

БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш аймақтағы қауіпсіздік жағдайына алаңдаушылық білдіріп, барлық тараптарды барынша ұстамдылық танытуға шақырды. Оның айтуынша, 1 қарашадан бастап миссияның активтерін шығару кезеңі басталды.

БҰҰ Батыс Сахараны "өзін-өзі басқармайтын аумақ" деп жіктейді, ал Марокко оны өзінің оңтүстік провинциялары деп санайды. Аймақ фосфат пен балық қорына бай, 1975 жылдан бері даулы аумақ болып келеді. 2020 жылы Полисарио отты тоқтатудан шығып, аймақта төмен қарқынды қақтығыстар жалғасуда.

Миссия аяқталғанымен, БҰҰ диалогты жалғастыруға дайын екенін мәлімдеді. Алайда сарапшылар Марокко мен Алжир арасындағы шиеленістің өсуінен қауіптенеді.