Каспий теңізінің тартылуынан жаңа арал пайда болды
Құлалы аралы маңында жаңа аралдың пайда болуы теңіздің тартылуын көрсетеді; ғалымдар Арал теңізі сценарийі қаупін ескертеді.
Қазақстан жағалауындағы Каспий теңізінде, Құлалы аралы маңында жаңа арал пайда болды. Бұл теңіздің соңғы онжылдықтардағы тартылуының айқын белгісі, деп хабарлайды Euronews.
Экологиялық белсенді Данияр Ақымжанов әуеден түсірілген бақылау кезінде аралды анықтады. Оның айтуынша, бұл оқшауланған жағдай емес: соңғы 4-5 жылда ол осы аймақта бірнеше жаңа аралды құжаттады. Кейбір аралдардың ұзындығы 1 шақырымға, ені 200-300 метрге дейін жетеді. Жаңа құрлыққа жабайы жануарлар да келе бастады: Ақымжанов аралдардың бірінде жабайы шошқаны көргенін, ал қасқырлар мұз арқылы өтетінін айтады.
Арал теңізі сценарийі қаупі
Қазақстанның Каспий теңізі ғылыми-зерттеу институтының мәліметінше, теңіз деңгейі 1996 жылы -26,82 метрден 2025 жылы -29,27 метрге дейін төмендеген. 2026 жылдың шілдесінде Құлалы аралындағы бақылау станциясында -29,42 метр деңгей тіркелді, бұл бақылау кезеңіндегі ең төмен көрсеткіш. 2000-2025 жылдар аралығында зерттелген солтүстік-шығыс Каспийдегі су айдыны шамамен 16 384 шаршы шақырымға азайды.
Гидроклиматолог Сифан Кориче солтүстік Каспий Арал теңізіне ұқсас сценарийге тап болуы мүмкін деп ескертеді. Оның зерттеуі бойынша, теңіз деңгейінің 5 метрге төмендеуі 77 000 шаршы шақырым теңіз түбін ашып тастауы мүмкін. Адамның су пайдалануы қосымша 7 метрге дейін төмендетуі ықтимал.
Каспий итбалығының популяциясы 100 жылда 1 миллионнан 100 мыңға дейін азайған. Итбалықтардың жағалаудағы демалыс орындары 1995 жылдан бері 15 еседен астам қысқарды. Зерттеуші Асель Баймұқанова: "Оқшауланған арал болмаса, итбалық та болмайды", - деді.
Қазақстан Каспий теңізінің су ресурстарын сақтау бойынша мемлекетаралық бағдарлама ұсынды, бес Каспий мемлекеті 2026-2036 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірлеуде.
